Lëtra pasturela per la Curëisema 2026: Ancunté Gejù Crist
Mi bona surans y mi bon fredesc te nosta Diozeja Bulsan - Persenon!
Cun l di de Capion scumencions i 40 dis dla Curëisema per urienté inò nosta vita ala parola de Die y se giaurì tres la priera, l giajun y la operes de carità, ala scincunda dla vita, dla pascion y dla resurezion de nosc Seniëur. A chësta maniera ulons inò amiré la lum de Gejù Crist, che iluminea la nuet de Pasca sciche l fossa di (cunfr. Exsultet), sciche forza sun nosta streda. Perchël ulëssi, adum cun Vo, cialé te chësc tëmp de Curëisema y pona dant al dut ti dis dl ena Santa y de Pasca cie che fajon canche se abinon per se renfurzé te si presënza y se urienté de si viers.
Ël ie cun nëus canche prion y cianton
Gejù Crist nes à assegurà: „A mi me iel unì dat uni putestà sibe n ciel che n tiera. Perchël jide y nstruide duc i populi y batejëdi tl inuem dl Pere, dl Fi y dl Spirt Sant, y nseniedi a tenì ite dut chël che ie ve é cumandà! Savëde: ie son cun Vo duc i dis, nchin ala fin dl mond“. (Mt 28, 18-20)
Chësta mpermetuda de Gejù resuscità vel nce per nëus al didancuei. Ël nes gëura per pudëi se ancunté tla parola y ti sacramënc. Me ajache se ancunton te si inuem iel puscibel fé na zelebrazion deberieda cun la vita che nasc tres chësta.
Te nosta dlieja fajons pea al mumënt de gran mudazions. Nce tla funzions liturgiches se spiedlnea la mudazions pastureles. Nëus se ntendon che l ie for manco jënt che se abina pra la funzions liturgiches. La mancianza de prevesc y la mancianza di credënc manacia de desfé la comunità tla pluanies. Chësta problematiches muessa descedé dut nosc crëidum y nes fé pensé do, nce sce l fej mel.
Tres l batëisum ons la forza y la grazia giateda dal Spirt Sant de pudëi zelebré la Sacra Funzions. Nëus on „trà sëura Gejù Crist“. (Cunfr. batëisum di pitli). Sciche batejëi y cunfermëi tulons pert al ufize de Gejù Crist sciche preve, re y profet. L dëssa vester nosc unëur y nosc duvier de laudé Idie, de prië deberieda, de tò su la parola de Die y la dé inant sciche sëni dla drëta streda. Nëus on la respunsabeltà per duc, menei y acumpaniei dal bon paster Gejù Crist. La vita cristiana se realisea tla funzions tenides deberieda. A chësta maniera devënta „la liturgia l mumënt plu mpurtant de dut chël che vën fat dala Dlieja y tl medemo tëmp la funtana da chëla che n giata duta la forza“ (Sacrosanctum Concilium10). Sota liturgia ie minedes duta la funzions liturgiches, la litugia dla ëures, la liturgia dla parola, la prieres nce n forma de adurazion, la funzion di Sacramënc fin ala zelebrazion eucaristica che ie la forma plu auta dla priera cristiana. Gejù Crist ie presënt tla chemunanza che prëia y cianta, te si parola, te chëi che tën la funzion y ti sënies, ma dant al dut tl pan y vin eucaristich.
Te nosta Diozeja à i doi Vësculi che fova dan me, Wilhelm Egger y Karl Golser, for dat na gran mpurtanza al’autonomia dla formes liturgiches. Ënghe ie ulëssi jì inant sun chësta streda, ajache uni zelebrazion liturgica à si forma y si senificat.
Prejënza tla parola
Ie son dla cunvinzion che la nuvela de Gejù ie for mo dassën atuela. Povester ne iela nia nscila coche ulessan la audì, ma la ie la usc de Die che se lascia audì te nosc tëmpes y nce sëura chisc tëmps ora. Perchël ne daussons nia se desmincé che on sciche Dlieja la ncëria, de fé cunëscer nce te nosc tëmps chësta bona nuvela y de viver aldò. Nëus udon y sention te nosta Diozeja n mudamënt spirituel y struturel. Propi ti tëmps de gran mudamënc vala de bujën de n spirt missioner che possa me jì a bon fin, sce scuton su la parola de Die. Sun chësta porola possa se realisé y crëscer la Diozeja (cunfr. Ntroduzion al lezionar dla mësses 7)
Gejù Crist ie prejënt tla parola, che i Cristians à dat inant da generazion a generazion per truep centenëies. Perchël ulëssi mantenì inant la funzions dla parola sciche zelebrazion autonoma zënza cumenion eucaristica - ora che tla cëses de paussa ulache l ti vën dat la cumenion ai amalei. Chësc ulëssi dì cun gran stima de viers dla funzions dla parola che ie unides a se l dé tres l Cunzil Vatican II y tres na lingia de pensieres y motivazions liturgich-teologiches. Ënghe tla funzions dla parola dëssa unì adurvà duta la richëza dl lezionar dla mësses. Ti luesc ulache n à scumencià a ne liejer dant nia duta la letures dl Vedl y dl Nuef Testamënt cun si salmes de resposta dëssun pensé do sun chësta praxis, ajache chësta regulamentazion dassova valei me te caji speziei. Propi la gran richëza dla letures ie la pert sterscia dla funzions dla porola, ajache les ti dà ai credënc la puscibeltà de mparé a cunëscer na majera pert dla Sacra Scritures, per pudëi medité y prië lessù (Papa Benedet XVI., Verbum Domini 65). La Sacra Scritura ie n tejor che tres l liejer dant y audì nes porta plu daujin a Gejù Crist, sciche dij San Geronimo te si comentar sun Iesaia: „Chiche ne cunësc nia la Sacra Scritures ne cunësc nia Gejù Crist“. N sëni sterch de ulëi mëter la Sacra Scritura tl zënter fossa chël de mëter l lezionar sun autere coche fova la vedla tradizion: „La parola de Die ie la vëira spëisa y la vëira buanda che n giata tres la cunescënza dla scritures.
Prejënza tl pan y tl vin
„La zelebrazion dla mëssa, che ie na azion de Gejù Crist y dl popul de Die cun si gerarchia,ie l zënter de duta la vita cristiana per la Dlieja universela, per chëla locala y per i singuli credënc. Nfati santifichea Die tla mëssa l mond tres Gejù Crist …“, nscila iel scrit tla ntroduzion al Missale Romanum. L ie da muië che l ie for manco mësses per via dla mancianza de prevesc. Chësta ie na situazion de puvertà che muessa descedé te nëus na reazion.
L liam strënt danter la Gran Urazion, la cunsacrazion y la cumenion cun pan y vin ie la forma ududa dant per tò su te nëus Gejù Crist che se scinca se nstës. Perchël iel de gran mpurtanza che la scincundes ai credënc dl pan y dl vin vënies cunsacredes pra chëla mëssa y nia coche l suzed datrai che les vënie me tëutes ora dal tabernacul. L fossa da cialé, sce l ne vën nia bele fat, che l vënie fat la pruzescion cun la dunfiertes. La dunfiertes eucaristiches vën purtedes dai ministronc o da autra persones che vën a mëssa a mesa la dlieja su fin pra autere. Ajache tres la dunfiertes sun autere nes dufrion su nëus nstësc. Tres la cunsacrazion eucaristica ne vën nia me trasfurmedes la dunfiertes sun autere, ma nce duc canc i fediei tres che tres si prieres y si cianté se à abinà ntëur nosc Seniëur ite. Nscì dij nce la Gran Urazions.
L Cunzil Vatican II.dij drët tler te si costituzion sun la liturgia: „Aldò dla tradizion apostolica, che à si scumenciamënt tl di dla resurezion de Gejù Crist, festejea la Dlieja l mysterium dla Pasca for l otavo di, che vën perchël tlamà cun rejon Di dl Seniëur. N chësc di muessa duc i credënc ruvé adum a scuté su la parola de Die, a tò pert ala funzion eucaristica y se lecurdé a chëla maniera dla pascion, dla resurezion y dla glorificazion de Gejù Crist y rengrazië Die che i à fac nascer da nuef te na speranza viva tres la resurezion de Gejù Crist dai morc (1 Petr. 1,3). Perchël ie l Di dl Seniëur la Festa primordiela, che n dëssa ti purté dant ala devozion di fediei, che l devënte n di de cuntentëza y de paussa dal lëur (Sacrosanctum Concilium 106).
L savon duc y l on giatà pea: Te nosta Diozeja ne iel nia plu mesum de tenì uni dumënia na mëssa te duta la pluanies. Perchël ve prei de mëter a jì y de adurvé duta la formes de funzions la dumënia - la zelebrazion dla parola de Die zënza dé ora la cumenion, la liturgia dl’ëures, la funzions eucaristiches, dì su la curona deberieda, l’adurazion eucaristica, ma nce formes nueves sciche la prieres de Taizé y l Evensong a na maniera che n sënte inant l liam strënt danter la Dumënia y l’Eucaristia y che reste vif l dejidere dl’Eucaristia la dumënia.
Rengraziamënc
Son cuntënt de pudëi udëi pra mi truepa vijites pastureles y tres i cuntac cun i respunsabli, tan viva che ie la vita liturgica te nosta Diozeja. Tres n bon raport cun l Crist metù sun la crëusc y pona resuscità pudons cialé cun na cërta crëta al daunì.
Rengrazie duc i cunfredesc tl sevisc da preve y da diacon, la munighes y i patri. Nce chëi y chëles che mëina la zelebrazions dla parola, chëi y chëles che dij dant la prieres y duta la persones - nce i mëndri y i jëuni - che juda pea a na maniera che Gejù Crist vënie y reste danter nëus.
Jon sun l troi de chisc 40 dis sanc. Lascionse ino renfurzé tres la parola de Die, cialon de ancunté l Seniëur tl’Eucaristia y tl sacramënt dla pista. Cialon de jì plu sot tla relazion cun Die te Gejù Crist che nes ie unida scincheda tl batëisum. La Sada Santa, majera festa dl ann liturgich, renuverons inò nosc batëisum.
Son lià cun Vo tres l crëidum dla Pasca: „Crist, inier y ncuei. Scumenciamënt y fin. Alpha y Omega. Sie ie l tëmp y l’eternità. Sia ie la putënza y la gloria per duta l’etenità“ (Priera dan che n mpea l cëir de Pasca)
________________________
N resumé de chësta lëtra pasturela dëssa unì lieta dant ai fediei ntan la mëssa dla prima dumënia de curëisema. Ve prëi de ve dé ju cun chësta lëtra: tres na letura persunela y comunitera, tres discuscions te grupes y gremies, dant al dut ti cunseies dla pluanies y dla Union pasturela.
(Traduzion tl gherdëina: Theodor Rifesser)
