L la festa de Unissant y l Di dl’Anes và sëura dut l mond milions de persones a vijité la fosses de si parënc: cun truep de biei lecorc, cun recunescënza, cun stima, cun sentimënc de colpa, cun la ulentà de fé pesc, cun truepa dumandes daviertes, tl duel, tl pensier, prian y speran. Almanco ntan chisc dis ne ie truepa jënt nia bona de se desmincé dla realtà dla mort y de chëla dl messëi murì.
Da nëus tl Südtirol se tol uni ann danter 40 y 50 persones nstësc la vita. Na realtà da stramp dulerëusa de chëla che l vën rujenà true massa puech tla sozietà y tla istituzions publiches.
Uni suizid ie tragich y gaujea na lingia de dumandes sotes y dulerëuses dant al dut pra chëla persones che ie states l plu daujin a chëi che se à tëut la vita. Ciuldì pa? Ce sënies an pa sëuraudù? Ëssun pa pudù schivé vel da de tel? Ti iesen pa stac massa puech daujin a na tel persona, ne an pa nia rujenà assé limpea per cialé dla capì? Pra la mort de na persona che nes stajova daujin - y dant al dut pra n suizid - se damanden: Ti ei pa ulù massa puech bën? Tel dumandes possa acumpanië i parënc giut alalongia. Ma chësc ne uel sambën nia dì che i ie de gauja dla mort de chësta persona.
A chësta dumandes ne abinun suvënz nia debota na resposta che pudëssa jì bën. Per l crëidum cristian iel de mpurtanza, che Die sëul sibe l Seniëur sun vita y mort. La vita ie da prima y dant al dut na scincunda. Nëus ne pudon nia cumandé sun la vita, no sun chëla di autri y no sun la nosta. No al scumenciamënt dla vita y no ala fin dla vita. Tl medemo tëmp ne pudons nia se tò a dé n ultim iudize sun na tel cossa tan grieva sciche chëla de n suizid. Tlo iel da se teni zeruch cun l mascimo respet: tl pensier, tl rujené, tl cumpurtamënt. Datrai pudons me mo scuté y tenì ora.
Cunfort nes possa dé l crëidum: Die cunësc chësta persona. Ël sà chël che nëus ne savon nia, y suvënz nce chël che ne son nia boni de capì. Tla priera per la persona che se à tëut la vita possa unì dant dut: l lamënt, l bradlé, l dulëur, la priera de purdenanza y dant al dut la speranza che Die azetëie y selve chël che nëus ne son nia stac boni de capì de chësta mort. Persones che crëia ti stajerà daujin ai parënc cun de bona paroles y cun de bona azions.
Ënghe a persones che viv tla desperazion y che ne vëija plu deguna soluzion ulëssi ti dì: vo ne sëis nia da sëui. Cunfidëve cun zachëi y lascëve judé.
La mort ie gauja de truepa dumandes. L crëidum cristian nes uel judé a nia schivé chësta dumandes. Chësc ti dà a nosta vita aprofundimënt, urientamënt y sustëni.
Ti son daujin a duc tla priera, tla speranza dla Pasca, tl crëidum ala cumenanza di Sanc, ala resurezion di morc y ala vita eterna.
